Psychosociaal welzijn voor zorgverleners en medewerkers in essentiële beroepen in Corona tijden

De Coronacrisis zorgt bij veel mensen voor stress, angst en gevoelens van onzekerheid en machteloosheid. Dit zijn normale reacties op een abnormale situatie. Bepaalde maatregelen zoals thuiswerk en het vermijden van niet-essentiële verplaatsingen kunnen deze negatieve gevoelens verminderen. Maar voor mensen die zorg verlenen of in een ander essentieel beroep werken (vb. politie, winkelmedewerkers, arbeiders,…) is de situatie moeilijker. Zij kunnen dezelfde angsten ervaren, maar zijn tegelijkertijd verantwoordelijk voor het blijven uitvoeren van hun job op de werkplaats. Daarom willen we deze medewerkers enkele handvaten aanreiken in het omgaan met veelvoorkomende vragen en bezorgdheden.

 

  • Ik ben bang om besmet te raken tijdens het uitvoeren van mijn job en om dit door te geven aan mijn naasten.                  
  • Ik ben bang om zonder het te weten mijn kwetsbare patiënten/bewoners te besmetten.                       
  • Ik ben bang dat er onvoldoende beschermingsmiddelen zullen zijn.                                                  

Het is heel normaal dat u angst ervaart om besmet te raken en om dit door te geven aan (kwetsbare) naasten. Daarnaast zijn vele mensen bezorgd dat ze zelf besmet zijn met het Coronavirus zonder dat ze dit weten en dat ze het virus ongewild door zullen geven aan kwetsbare patiënten of bewoners. Het is ook mogelijk dat familie en vrienden deze angst versterken en vragen om thuis te blijven of om u ziek te melden op het werk.

Wat kan ik doen?

  • Besef dat het erg waarschijnlijk is dat de reactie van familieleden of vrienden een reactie is uit bezorgdheid, die niet noodzakelijk gebaseerd is op het reële besmettingsrisico dat u als medewerker loopt.
  • Probeer het constant volgen van nieuwsberichten te beperken, want deze kunnen uw angst versterken. Volg enkel betrouwbaar nieuws, zoals bijvoorbeeld de website www.info-coronavirus.be.
  • Bouw voldoende ontspanningsmomenten in waarop u zich kan concentreren, deze kunnen tijdelijk afleiding geven van uw angst (vb. gezelschapsspel, in de tuin werken, lezen van een roman…).
  • Wees mild voor uzelf: deze angsten zijn normaal en hulp vragen is geen teken van zwakte.
  • Denk na over wat u vroeger deed als u het moeilijk had en probeer dit toe te passen op uw huidige situatie.
  • Volg de richtlijnen van de organisatie op om het risico op besmetting zo klein mogelijk te houden (vb. melden van symptomen, gebruik van beschermingsmiddelen, handen wassen, afstand bewaren…).
  • Bespreek uw angst en bezorgdheid met uw leidinggevende. Probeer op voorhand al na te denken wat voor u zou kunnen helpen om deze angst te verminderen. Samen kunnen jullie dan kijken naar haalbare mogelijkheden, zodat u zich voldoende veilig kan voelen tijdens de uitvoering van uw job.
  • Ventileer over uw zorgen met familie, vrienden en met collega’s die in dezelfde omstandigheden werken. Het kan helpen om de angst te benoemen en te merken dat anderen dezelfde gevoelens ervaren. Probeer er wel op te letten dat jullie elkaars angst niet versterken, maar zoek naar manieren om hier op een positieve manier samen mee om te gaan.
  • Vul het zelfzorgplan van het Rode Kruis in om uw eigen signalen, krachten en hulpbronnen te herkennen.
  • Doe de online interventie ‘Iedereen OK?’ Van Elke Van Hoof (https://www.iedereenok.be/). Deze interventie kan helpen om u kalmer te voelen en te blijven functioneren.
  • Neem contact op met de interne vertrouwenspersoon of met de preventieadviseur psychosociale aspecten. Zij kunnen handvaten aanreiken in het hanteren van deze angst en bezorgdheden.

 

  • Ik voel me schuldig omdat ik iemand anders besmet heb.                                                                         
  • Ik voel me schuldig omdat ik in ziekte ben en de collega’s mijn werk erbij moeten nemen.                             

Nu er steeds meer besmettingen worden vastgesteld van mensen die geen symptomen vertonen, wordt de kans groter dat u ongemerkt een andere persoon besmet hebt. Dit kan zorgen voor sterke schuldgevoelens, zeker indien de andere persoon hierdoor erg ziek is geworden of zelfs is overleden. Daarnaast is het ook mogelijk dat u zich schuldig voelt omdat u in ziekte bent, terwijl de werkdruk voor uw collega’s hoog is.

Wat kan ik doen?

  • Besef dat schuldgevoelens te maken hebben met de mate van empathie die u als mens bezit. Het betekent dat u zich kan inleven in een ander en dat u belang hecht aan waarden en normen. U bent geen slecht persoon.
  • Besef dat schuldgevoelens u ervan weerhouden om gelukkig te kunnen zijn. Het kost namelijk veel energie om gebeurtenissen te willen veranderen die al hebben plaatsgevonden. Schuldgevoelens gaan dan ook vaak gepaard met gevoelens van onmacht.
  • Zelfkritiek en uzelf dingen verwijten kosten energie en doen uw schuldgevoelens niet verdwijnen. Wees mild voor uzelf en leg uzelf niet teveel verantwoordelijkheid op.
  • Probeer u te richten op dingen die u wel kan veranderen en waar u wel een impact op kan hebben. Draag bijvoorbeeld goed zorg voor uzelf, zodat u sneller terug kan gaan werken. Of stuur een boodschap naar de persoon die u besmet hebt of naar zijn/haar familie.
  • Merkt u dat uw schuldgevoelens niet verdwijnen of zelfs groter worden? Dan is het belangrijk om hierover te kunnen praten met bijvoorbeeld familie, vrienden, collega’s, de interne vertrouwenspersoon of de preventieadviseur psychosociale aspecten.
  • De vraag die u uzelf kan stellen is: Wilt u slachtoffer blijven van deze situatie? Wilt u dat deze situatie macht over u blijft hebben? Of wilt u leren van uw fouten en uzelf vergeven zodat u in de toekomst betere keuzes kunt maken, meer geluk ervaart en een beter voorbeeld bent voor anderen? Probeer deze gevoelens en ervaren verantwoordelijkheden los te laten. Uzelf losmaken van beschuldigingen door uw positieve invloed te gaan zien. Leer de positieve bijdragen te gaan zien die u op elk moment van de dag geeft. Probeer op deze manier te denken.
  • Probeer negatieve emoties van anderen bij anderen te laten. Wanneer iemand u de schuld geeft van hun negatieve emoties, heb dan compassie voor hun uitdaging.
  • Onderneem meer zaken die voor u belangrijk zijn. Sta stil bij wat u wenst i.p.v. zomaar dingen te doen omdat ze gedaan moeten worden volgens anderen. Durf gerust meer ‘neen’ te zeggen tegen dingen waar u geen behoefte aan hebt of niet goed bij voelt.

 

  • Ik word op het werk geconfronteerd met overlijdens door Corona.                                                        
  • Ik vind het lastig dat de familie geen afscheid meer heeft kunnen nemen bij een overlijden.                           

Helaas wordt de kans groter dat u als medewerker geconfronteerd zal worden met overlijdens door het Coronavirus bij patiënten, cliënten, bewoners, klanten of zelfs bij collega’s. Zorgorganisaties zijn momenteel zwaar getroffen, waardoor de kans bestaat dat één of meerdere bewoners overlijden. Het is emotioneel zwaar om afscheid te moeten nemen van deze personen, maar daarnaast kan het ook op u wegen dat de familie geen afscheid meer heeft kunnen nemen.

Wat kan ik doen?

  • Hou een (digitaal) ritueel met naasten of met uw collega’s om op een andere manier toch afscheid te kunnen nemen.
  • U kan een manier zoeken om op een andere manier verbinding te zoeken met de persoon, ook vanop afstand. Vb. (video)boodschap laten inspreken om af te spelen.
  • Draag goed zorg voor uzelf: schakel tijdig hulp in en praat over uw gevoelens met mensen die nabij zijn. Worstelt u met sterke negatieve gevoelens? Zoek een professioneel op om u te ondersteunen in deze moeilijke tijd.
  • Investeer in uw fysieke en mentale gezondheid door in te zetten op zaken die u energie geven en bijdragen tot uw veerkracht.
  • Focus op zaken waar u vat op heeft en waar u zelf iets aan kan doen. Dit vergroot uw ervaren grip en controle waar u momenteel nood aan hebt.

Bezoek is niet toegelaten in ziekenhuizen en rusthuizen waardoor mensen alleen sterven. Geen moment om van dierbaren afscheid te nemen, geen nabijheid van de naaste familie. In normale omstandigheden ziet u de patiënt vaak omringd door de naaste familie tot het moment waarop deze overlijdt. Zorgverleners zijn vaak de enige persoon waarmee de patiënt nog contact heeft. Men doet wat men kan om stervenden bij te staan, maar lijden evenzeer onder de omstandigheden. Mensen alleen zien sterven, raakt iedereen.

Wat kan ik doen als zorgverlener?

  • Of het nu om een coronabesmetting gaat of niet, mensen liggen of voelen zich alleen in het ziekenhuis of een woonzorgcentrum. Familie zit thuis te wachten, te hopen maar vooral ook bang te wezen. Gaan ze hun dierbare nog levend terugzien of niet? Hier is niemand op voorbereid. Wees uzelf ervan bewust dat uw emoties een normale reactie zijn op een abnormale situatie. Besef dat er niets mis is met u, in tegendeel, het siert u dat dit u diep raakt.
  • U kan als hulpverlener de familie bijstaan door hen te verzekeren dat u er alles aan zal doen om de betrokkene zoveel mogelijk comfort te bieden opdat hij/zij rustig kan sterven.
  • Voer de laatste wensen van de familie nog uit waar mogelijk (vb. gezinsfoto leggen bij patiënt/bewoner, videoboodschap afspelen, op vraag van de familie foto’s nemen,…). Dit betekent veel voor de familie en op die manier kunnen zij toch afscheid nemen.
  • Misschien wil de familie nog een laatste telefoongesprek, ook al kan de stervende niet meer praten. Het kan voor de familie enorm betekenisvol zijn om nog een laatste boodschap uit te spreken en de dierbare te laten weten dat het oké is om te gaan. Vaak ziet u dat eens deze woorden zijn uitgesproken, de patiënt het leven kan loslaten.

 

  • Ik maak me zorgen over mijn cliënten/gezinnen nu ik niet meer op huisbezoek kan gaan.                                    
  • Ik maak me zorgen over mijn patiënten/bewoners die de maatregelen niet begrijpen.                                           
  • Ik vind het frustrerend om niet te weten hoe lang de crisis en de maatregelen nog zullen duren.

Volgens de Coronamaatregelen moeten we voldoende afstand houden van elkaar om het risico op besmetting te verkleinen. Daarnaast is het belangrijk om fysiek contact zoals knuffelen en kussen te vermijden. Sommige doelgroepen, bijvoorbeeld personen met een mentale beperking of personen met dementie, begrijpen niet waarom dit ineens niet meer kan. Daarnaast is het in veel gevallen momenteel niet meer mogelijk om cliënten of gezinnen op te volgen door middel van face-to-face contacten of huisbezoeken. Deze contacten zijn in sommige gevallen volledig vervangen door telefonische contacten, wat het moeilijker maakt om vinger aan de pols te kunnen houden. De onzekerheid over de termijn van de maatregelen maakt het lastig om vooruit te kunnen denken en om werk en privéleven te kunnen plannen. Daardoor hebben we minder perspectief over de nabije toekomst.

Wat kan ik doen?

  • Probeer deze bezorgdheid niet te compenseren door een te grote betrokkenheid, omdat u dan het risico loopt om over uw eigen grenzen te gaan en uitgeput te raken.
  • Voorzie voldoende ontspanningsmogelijkheden en zet bij thuiswerk de computer tijdig uit.
  • Probeer ook bij thuiswerk een vaste structuur te behouden. Dit kan helpen om werk en privé te scheiden en biedt daarnaast zekerheid en duidelijkheid in deze onvoorspelbare tijd.
  • Probeer ‘wat als?’-gedachten te vermijden. Deze gedachten zijn niet helpend en veroorzaken onnodige stress. Probeer u in plaats hiervan te richten op gedachten die u wel kunnen verder helpen en die u meer tot rust brengen.
  • Focus regelmatig op het hier en nu en de leuke en mooie dingen die er op dit moment wel nog zijn. Een lekkere tas koffie, de vogels die fluiten, een boek dat u al zolang wilde lezen,…
  • Ventileer over uw bezorgdheden met uw collega’s en leidinggevenden. Zoek samen naar manieren om elkaars grenzen te bewaken en toch voldoende contact te kunnen behouden met cliënten/patiënten/gezinnen/bewoners.
  • Verontschuldig u niet voor het feit dat er minder fysiek contact mogelijk is, dit is niet uw schuld. U mag eerlijk aangeven dat ook u het hier moeilijk mee hebt, maar dat u samen wil zoeken naar manieren om het beste te maken van deze situatie.

 

Ik merk dat patiënten, klanten of familieleden hun frustraties over de maatregelen uitwerken op mij.  

De Coronacrisis en bijbehorende maatregelen en onzekerheden leggen een grote druk op ons. Persoonlijke gesprekken met cliënten, gezinnen, familieleden van bewoners,… verlopen nu voornamelijk telefonisch, klanten moeten in wachtrijen staan… Hierdoor wordt de kans dat u als medewerker geconfronteerd wordt met (verbale) agressie door derden groter.

Wat kan ik doen?

  • Besef dat achter de agressie vaak een ontevredenheid zit. Probeer om deze ontevredenheid naar boven te krijgen.
  • Neem de frustraties van de persoon niet persoonlijk: u bent enkel de boodschapper, niet de oorzaak van de frustratie.
  • Probeer zelf rustig te blijven, dit verhoogt de kans dat de persoon ook zal kalmeren.
  • Toon begrip en erkenning voor de frustratie. Laat zien dat de persoon gehoord wordt.
  • Geef duidelijke informatie als de persoon niet begrijpt waarom deze maatregelen nodig zijn.
  • Probeer samen naar een alternatief te zoeken waar de persoon zich in kan vinden indien dit mogelijk is binnen de grenzen van de maatregelen.
  • Stel duidelijke grenzen als iemand te ver gaat en geef indien mogelijk keuzemogelijkheden (rustig het gesprek voeren of het gesprek beëindigen). Beëindig zelf het gesprek indien de persoon agressie blijft vertonen.

 

Ik vind het lastig om me te blijven inzetten nu er veel zieke collega’s zijn

In deze tijden kan het lastig zijn om uw motivatie voor de job te behouden. U krijgt bijvoorbeeld te maken met een sterk verhoogde werkdruk en uw aanpassingsvermogen en flexibiliteit worden sterk op de proef gesteld. Het is ook mogelijk dat er veel zieke collega’s zijn en dan wordt het soms zwaar om u te blijven inzetten.

Wat kan ik doen?

  • Als u door de huidige situatie twijfelt aan uw job, probeer dan terug te denken aan de situatie vóór Corona: waar haalde u voldoening en plezier uit in uw job?
  • De kans is groot dat er momenteel meer energievreters en minder energiegevers aanwezig zijn in uw job. Bekijk of het binnen de huidige maatregelen mogelijk is om deze balans opnieuw wat meer in evenwicht te krijgen. Zo kan het bijvoorbeeld helpen om aan het einde van de werkdag enkele zaken te noteren die u wel voldoening hebben gegeven.
  • Twijfel niet aan uw eigen competenties. Deze situatie vraagt veel van ons aanpassingsvermogen, maar het betekent niet dat u niet meer geschikt bent voor de job.
  • Zet in op verbondenheid met uw collega’s, zij kunnen een belangrijke positieve invloed hebben op uw motivatie. Ventileer samen met hen, pep elkaar op en hou voldoende contact met elkaar.
  • Probeer uzelf niet te vergelijken met anderen en hou uw eigen draagkracht in de gaten.
  • Schakel tijdig hulp in als u voelt dat u uzelf nog moeilijk kan motiveren om naar het werk te gaan.

 

Raadpleeg ook zeker onze algemene FAQ's en blijf op de hoogte van recente ontwikkelingen >>

 

CLB Group
Industrieterrein Kolmen 1085
3570 Alken
011 31 23 41
011 31 45 67
Volg ons op