07.05
2020

Het is het Coranavirus en niet de Coronabacterie: maar wat is eigenlijk het verschil?

Covid-19, Coronavirus, virologen… allemaal woorden waar de meeste mensen tot voor een paar maanden nog nooit van gehoord hadden. Voor Covid-19 is dit niet meer dan normaal, vermits het virus dat ons allen zo geplaagd heeft, nog maar een aantal maanden die naam gekregen heeft. De andere begrippen (Coronavirus, viroloog…) bestaan echter al veel langer. Maar wat is dat eigenlijk, een virus? En wat is het verschil met een bacterie?

Het moge dus duidelijk zijn: een virus en een bacterie zijn twee compleet verschillende zaken. En we schrijven ‘zaken’ omdat men het over virussen niet altijd eens is: betreft het hier wel levende organismen?

Bacteriën
Bacteriën zijn ééncellige, microscopisch kleine organismen (enkele micrometer) die al meer dan 3,8 miljard jaar op aarde vertoeven. Hiermee vergeleken zijn wij (homo homo sapiens) met onze 125.000 jaar relatieve nieuwkomers op deze planeet.
Escherichia coli (meestal aangeduid als E. Coli) is de meest voorkomende bacterie in onze darmen. Deze bacterie is 2 à 3 μm lang. Dit betekent dat men er al drie à vijfduizend achter mekaar moet leggen om 1 cm bacterie te hebben. Bacteriën zijn overal om ons heen aanwezig. En niet alleen om ons heen,
ook in ons. De meeste bacteriën (99%) zijn echter onschadelijk en vele zijn zelfs zeer nuttig. Zo wordt onze darm bevolkt door triljoenen van deze beestjes; ze helpen er bij de vertering van ons voedsel. Ook op onze huid zitten verschillende triljoenen
bacteriën. Ook hier verrichten ze meestal zeer nuttig werk. Soms zijn bacteriën echter minder onschuldig of minder nuttig: ze kunnen ons ook ziek maken.

Een bacterie kan zich immers, afhankelijk van de omgeving waarin ze terechtkomt, razendsnel vermenigvuldigen. Wanneer de verkeerde bacteriën in onze darmen komen, kunnen we diarree ontwikkelen. Zitten deze beestjes in onze urinewegen,
dan krijgen we een blaas- of nierontsteking. Verzorgen we een huidwonde niet voldoende, dan kan ze gaan infecteren. Komen ze in ons bloed terecht, dan zijn we pas echt goed ziek. Bekende bacteriële ziekten zijn: cholera, difterie, bacteriële meningitis, tetanus, ziekte van Lyme, gonorroe, syfilis...

Gelukkig heeft de medische wetenschap sedert lang een nuttig wapen tegen bacteriën: antibiotica. Voorlopig werken deze geneesmiddelen meestal nog zeer goed. Meer en meer vindt men echter bacteriën die resistent zijn tegen alle bestaande antibiotica. Door het mechanisme van ‘survival of the fittest’
(Charles Darwin) slagen sommige bacteriën een aanval door bepaalde antibiotica te overleven. Naast antibiotica hebben we ook de beschikking over een aantal vaccins tegen bacteriën: tetanus, difterie, kinkhoest, pneumococcen, typhus…

Virussen
Een virus is iets compleet anders; afhankelijk van hoe men ‘leven’ definieert, zijn dit zelfs geen levende organismen (het heeft geen eigen stofwisseling en kan zichzelf niet vermenigvuldigen). Ook een virus is microscopisch klein, nog vele malen kleiner dan een
bacterie zelfs. Waar we een bacterie nog kunnen waarnemen onder een gewone lichtmicroscoop, hebben we voor een virus een elektronenmicroscoop nodig: de afmeting van de meeste virussen varieert immers van 20 tot 300 nanometer (1 nanometer is één miljardste van een meter). Coronavirussen (zoals het Covid-
19 er een is) hebben een diameter van ongeveer 120 nanometer, 0.12 μm of 0,000.000.120 m (men heeft m.a.w. al meer dan 80.000 virussen nodig om een treintje van 1 centimeter te vormen).

Waar we met heel veel bacteriën in de beste verhouding samenleven, ligt dat voor virussen compleet anders. We hebben die ‘dingen’ niet echt nodig. Het zijn in feite altijd onze vijanden. Virale aandoeningen variëren van tamelijk onschuldig tot
dodelijk. Zo veroorzaken de ‘normale’ coronavirussen ‘gewone’ verkoudheden. In de jaren 80 van de vorige eeuw werden we dan weer plots geconfronteerd met een zeer dodelijk virus: het Human Immunodeficiency Virus of HIV: de veroorzaker van Aids. Ook ziekten als hepatitis A, B en C worden door virussen
veroorzaakt, net zoals de seizoensgriep, sommige vormen van hersenvliesonsteking, mazelen, pokken, herpes, waterpokken en gele koorts. Voor het Covid-19 virus is de uitkomst zoals gekend nogal wisselend: het varieert van geen of amper ziektesymptomen tot de dood.

Van samenstelling zijn virussen meestal tamelijk simpel: een streng erfelijk materiaal dat omgeven wordt door een eiwitmantel (geen echte celwand). Op zichzelf is een virus tamelijk hulpeloos: het kan zich zoals gezegd niet zelf vermenigvuldigen en het heeft geen
eigen stofwisseling. Als een virus op een voorwerp terechtkomt (zoals de klassieke deurklink), dan zal het daar wel een tijdje ‘overleven’, maar het zal zichzelf er niet op vermenigvuldigen.Wanneer het virus echter de kans ziet in een gastheercel (zoals
een cel in onze longen) binnen te dringen, dan verandert het plots van gelaat. Het gaat de controle van de cel overnemen en, gebruikmakend van het metabolisme van de cel, gaat het zich razendsnel vermenigvuldigen. Het moge duidelijk zijn hoe
informatici aan de term ‘computervirus’ gekomen zijn.

En wat het dubbel erg maakt: we hebben er geen verweer tegen. Antibiotica kunnen zeer goed van nut zijn tegen bacteriën, tegen virussen zijn ze nutteloos. Antivirale middelen (geneesmiddelen die de groei van het virus moeten afremmen) zijn nog zeer schaars
en niet altijd even efficiënt. Voor een ziekte als Aids is intussen wel voldoende vooruitgang geboekt om de vermenigvuldiging van het virus te verhinderen. Voor Covid-19 zoekt de ganse wereld koortsachtig naar zo’n middel, maar heeft men het voorlopig
nog niet gevonden. Gelukkig kunnen we ons ook tegen een aantal virussen vaccineren.Mazelen, hepatitis A en B, polio, gele koorts… allemaal ziektenwaarvoor goede vaccins voorhanden zijn. Ook voor griepbestaat er een doeltreffend vaccin. Het enige nadeel van het
influenzavirus (de veroorzaker van griep) is dat het constant van samenstelling wijzigt. We moeten ons dan ook ieder jaar opnieuw laten vaccineren, waar we voor andere ziektes jarenlang (tot levenslang) immuun blijven. Wat het nieuwe Covid-19 virus betreft is dan ook alle hoop gevestigd op de snelle ontwikkeling
van een vaccin.

In onderstaande tabel zijn de voornaamste verschillen tussen virussen en bacteriën nog eens opgenomen.

Heeft u een vraag?

Wij helpen u graag verder!

Peter Van Nuffel

Commercieel Directeur

Sven Hensen

Directeur Risicobeheer
Contacteer ons
CLB Group
Industrieterrein Kolmen 1085 - 3570 Alken
011 31 23 41
011 31 45 67
Openingsuren

Sociaal Secretariaat
maandag - donderdag: 8u - 12u en 13u - 16u30
vrijdag: 8u - 12u en 13u - 15u

Externe Preventie
maandag - vrijdag: 8u - 12u en 13u - 16u30