Staat jouw ergonomiebeleid al op punt?

Ergonomie is immers veel meer dan een goed afgestelde bureaustoel of een ergonomisch toetsenbord. Ergonomie betekent letterlijk het werk aanpassen aan de mens, zodat werknemers hun taken comfortabel, veilig en efficiënt kunnen uitvoeren. Het uiteindelijke doel is daarbij dubbel: het bevorderen van het welzijn van medewerkers én het verbeteren van de prestaties van de organisatie. De Maand van de Ergonomie benadrukt daarbij drie belangrijke kenmerken van ergonomie: een ontwerpgerichte aanpak, een systeembenadering en een focus op zowel welzijn als prestaties.

Binnen deze campagne neemt de 10-10-10-actie een prominente plaats in. De actie wil werknemers bewust maken van het belang van minder zitten, meer bewegen en een gezondere werkorganisatie door op vrijdag 9 oktober (i.p.v. zaterdag 10 oktober) om 10 uur het zitgedrag 10 minuten te doorbreken. In een tijd waarin beeldschermwerk een steeds groter deel van de werkdag inneemt, vormt langdurig en onafgebroken zitten een belangrijke uitdaging.

Regelmatig bewegen, van houding wisselen en actief pauzeren dragen bij aan een betere gezondheid, meer comfort en een hogere concentratie gedurende de werkdag. De boodschap is duidelijk: ergonomie gaat niet enkel over een correcte werkhouding, maar ook over voldoende beweging en afwisseling gedurende de volledige werkdag.

Dat ergonomie een essentiële plaats inneemt binnen het welzijnsbeleid van organisaties blijkt ook uit de recente wijzigingen van de Belgische wetgeving. Sinds mei 2024 werden de bepalingen rond ergonomie en de preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) in de Codex over het Welzijn op het Werk verder aangescherpt. Daarbij wordt expliciet benadrukt dat werkgevers ergonomie structureel moeten integreren in hun preventiebeleid.

De gewijzigde regelgeving legt drie belangrijke verplichtingen op:

1. Ergonomisch ontwerpen

   Bij het ontwerpen, inrichten of aanpassen van werkposten moet de werkgever rekening houden met ergonomische principes. De werkplek moet afgestemd zijn op de mogelijkheden van de werknemer en niet omgekeerd. Ergonomie moet dus al van bij de ontwerpfase meegenomen worden.

2. Risicoanalyses uitvoeren

   Werkgevers moeten een systematische analyse uitvoeren van de musculoskeletale risico’s binnen hun organisatie. Hierbij worden onder andere werkhoudingen, repetitieve bewegingen, statische belasting, werkduur en andere risicofactoren onderzocht. De resultaten van deze analyse vormen de basis voor passende preventiemaatregelen.

3. Informeren en opleiden

   Daarnaast benadrukt de Codex over Welzijn op

   het Werk het belang van opleiding en sensibilisering. Werknemers moeten voldoende kennis krijgen over ergonomisch werken, risico’s leren herkennen en weten hoe zij hun werkplek optimaal kunnen gebruiken. Een goed ingerichte werkplek levert immers pas maximaal rendement op wanneer medewerkers deze correct gebruiken. De wetgever maakt daarmee duidelijk dat ergonomie geen vrijblijvende luxe is, maar een essentieel onderdeel van goed werkgeverschap. De verantwoordelijkheid

   voor het creëren van een gezonde werkomgeving ligt in de eerste plaats bij de werkgever. Doe beroep op je preventieadviseur ergonomie om je ontwerp, risicoanalyse en opleidingen zo geïntegreerd en doeltreffend mogelijk te laten verlopen

Wanneer men aan ergonomie denkt, wordt vaak eerst gedacht aan een correcte stoel- of beeldscherminstelling. Hoewel dit belangrijk blijft, toont recent onderzoek aan dat ook langdurig zitgedrag op zich een gezondheidsrisico vormt, zelfs wanneer iemand buiten het werk regelmatig sport of beweegt.

Uit de meest recente Factsheet Zitgedrag 2024 van het Kenniscentrum Sport & Bewegen blijkt dat volwassenen dagelijks gemiddeld bijna 10 uur zittend doorbrengen. Vooral hoger opgeleiden, die vaak kantoorwerk verrichten, behoren tot de grootste ‘zitters’ met gemiddeld ongeveer 10 uur zittijd per dag.

Voor veel kantoorwerknemers bestaat een groot deel van de werkdag uit beeldschermwerk, vergaderingen en administratieve taken die vaak zittend worden doorgebracht. Daardoor blijven de grote spiergroepen in de benen gedurende lange periodes vrijwel inactief. Deze verminderde spieractiviteit heeft verschillende gevolgen voor het lichaam. Zo stroomt er minder bloed door de benen, wat kan leiden tot een verminderde vaatfunctie, een hogere bloeddruk, verstoringen van de bloedsuikerregeling en veranderingen in de bloedtoevoer naar de hersenen.

De gevolgen beperken zich niet tot tijdelijke ongemakken. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat langdurig zitten samenhangt met een verhoogd risico op:

• diabetes type 2

• hart- en vaatziekten

• verschillende vormen van kanker

• musculoskeletale klachten

• vroegtijdige sterfte

Een belangrijk inzicht is dat voldoende bewegen het risico van langdurig zitten niet volledig compenseert. Iemand kan perfect voldoen aan de beweegrichtlijnen en toch gezondheidsrisico’s lopen wanneer hij of zij gedurende de rest van de dag voornamelijk zit. Onderzoek suggereert zelfs dat zeer grote hoeveelheden beweging nodig zijn om de negatieve effecten van langdurig zitten gedeeltelijk te neutraliseren. Daarom is niet alleen meer bewegen belangrijk, maar ook minder lang onafgebroken zitten.

Dit sluit perfect aan bij de doelstelling van de 10-10-10-campagne en de bredere visie op moderne kantoorergonomie. Vandaag weten we dat een gezonde werkdag bestaat uit een evenwichtige afwisseling tussen:

• zitten

• staan

• bewegen

Het regelmatig doorbreken van langdurige zitperiodes blijkt daarbij bijzonder waardevol. Reeds korte beweegmomenten, zoals even rechtstaan, een collega opzoeken, een kort telefoongesprek staand voeren of een wandeling maken naar de koffiemachine, kunnen een positieve bijdrage leveren aan de gezondheid. De algemene aanbeveling luidt dan ook om het zitten minstens elk halfuur te onderbreken.

Voor organisaties betekent dit dat een goed ergonomiebeleid verder gaat dan enkel het voorzien van ergonomisch meubilair. Een moderne aanpak combineert een goede werkplekinrichting met sensibilisering rond dynamisch werken, bewegingsvriendelijke werkprocessen en actieve betrokkenheid van medewerkers.

Zo ontstaat een werkomgeving waarin niet alleen klachten worden voorkomen, maar waarin werknemers zich ook energieker, comfortabeler en productiever voelen.

Bij CLB Preventie geloven we dat ergonomie het meest succesvol is wanneer medewerkers actief betrokken worden bij het volledige traject. Daarom kiezen wij bewust voor een participatieve aanpak, waarbij de ervaringen, noden en inzichten van werknemers centraal staan.

We bekijken ergonomie niet als een louter technische oefening, maar als een samenwerking tussen werkgever, leidinggevenden, preventieadviseurs en medewerkers Die interactie zorgt ervoor dat de aangereikte oplossingen niet alleen ergonomisch correct zijn, maar ook gedragen worden door de werknemers zelf. Onze ondersteuning omvat onder meer:

Ergonomisch ontwerp

Bij de inrichting of herinrichting van kantooromgevingen adviseren onze ergonomie-experts over:

• werkplekinrichting

• kantoorconcepten

• selectie van meubilair

• beeldschermopstellingen

• zit-sta werkplekken

• hybride werkvormen

Ergonomische risicoanalyse

Onze preventieadviseurs voeren ergonomische risicoanalyses uit conform de wettelijke vereisten. Hierbij worden werkposten geobserveerd, medewerkers betrokken en knelpunten in kaart gebracht. Vervolgens vertalen we de resultaten naar concrete verbetermaatregelen die haalbaar en praktisch toepasbaar zijn. Niet alleen op kantoor maar ook bij telewerk.

Opleiding en sensibilisering

Naast een goede inrichting blijft het gedrag van de gebruiker bepalend. Daarom verzorgen wij:

• opleidingen beeldschermwerk

• workshops rond dynamisch werken

• individuele werkplekanalyses

• online tools die werknemers sensibiliseren tot een gezondere werkhouding

• coaching van medewerkers en leidinggevenden

Door kennis te combineren met betrokkenheid streven we naar blijvende gedragsverandering en duurzame resultaten.

Oktober, de Maand van de Ergonomie, vormt een uitstekend moment om stil te staan bij de manier waarop we werken. De recente wijzigingen in de Codex over het Welzijn op het Werk maken bovendien duidelijk dat ergonomie een structureel onderdeel moet vormen van elk welzijnsbeleid.

Werkgevers hebben de verantwoordelijkheid om werkplekken ergonomisch te ontwerpen, risico’s te analyseren en medewerkers op te leiden.

Met onze participatieve aanpak ondersteunen wij organisaties bij het uitbouwen van een toekomstgericht ergonomiebeleid. Door je medewerkers actief te betrekken, creëren we niet alleen ergonomisch verantwoorde werkplekken, maar vooral gezonde, gemotiveerde en duurzaam inzetbare medewerkers.

Naast de inspanningen van de werkgever kan ook iedere medewerker zelf bijdragen aan een gezondere werkdag. Kleine aanpassingen maken vaak een groot verschil.

Zorg voor een correcte werkopstelling

Volgens de richtlijnen voor beeldschermwerk wordt best:

• de bovenkant van het scherm op ooghoogte geplaatst

• een kijkafstand van ongeveer één armlengte (50 tot 70 cm) behouden

• het scherm recht voor het lichaam geplaatst

• het toetsenbord ongeveer 15 cm van de tafelrand geplaatst

• de muis dicht naast het toetsenbord gehouden

Stel je stoel correct in

Een goede zithouding begint bij een correct ingestelde stoel:

• Voeten staan volledig op de grond

• Knieën vormen ongeveer een hoek van 90°

• Tussen knieholte en zitting blijft ongeveer een vuist ruimte

• De lendensteun ondersteunt de natuurlijke holling van de onderrug

• Armsteunen ondersteunen de onderarmen in een hoek van ongeveer 90°

Wissel regelmatig van houding

De beste houding is de volgende houding. Daarom raden we aan om regelmatig af te wisselen tussen zitten, staan en bewegen:

• Bouw staand werken geleidelijk op

• Sta recht tijdens telefoongesprekken

• Voer korte overlegmomenten staand uit

• Wandel regelmatig naar collega’s

• Gebruik de trap waar mogelijk

• Stel een timer in om regelmatig van houding te veranderen

Luister naar je lichaam

Signalen zoals stijfheid, vermoeidheid, tintelingen of spanning in nek en schouders zijn vaak een eerste waarschuwing dat verandering nodig is. Regelmatig bewegen, stretchen en van houding wisselen helpt om deze belasting te beperken.

Met ‘Take a Break’ geef je medewerkers een eenvoudige manier om regelmatig te bewegen, hun lichaam los te maken en opnieuw energie op te doen.

‘Take a Break’ bundelt korte bewegingsvideo’s met oefeningen voor de nek, schouders, polsen en onderarmen, rug en heupen. Via de hoofdstukken navigeren medewerkers eenvoudig naar het lichaamsdeel dat op dat moment extra aandacht nodig heeft.

Onze bewegingscoach toont elke oefening stap voor stap. Ook de bijbehorende instructies verschijnen automatisch in beeld, zodat medewerkers gemakkelijk kunnen volgen en meteen kunnen meebewegen.

Op een vooraf afgesproken datum ontvangen je medewerkers een persoonlijke e-mail van ons met hun toegangslink. Daarna kunnen ze de bewegingsvideo’s een volledig jaar gebruiken: individueel, tijdens een vast bewegingsmoment of samen met collega’s.